Herkenning daalt
AftrekkenHoeveel procent minder vaak werd het watermerk gevonden na het veranderen van woorden?
Tip: Trek het percentage na het vervangen van woorden af van het percentage in de test.
Bron: NOS, oktober 2026 (vereenvoudigd)
Klik op een gemarkeerd woord voor de uitleg.
ChatGPT is een . Je kunt er teksten mee laten schrijven. Het bedrijf achter ChatGPT heet OpenAI. Dat bedrijf gaat een onzichtbaar in teksten stoppen. Dat geldt alleen voor mensen in de Europese Unie.
Er is een nieuwe Europese wet: de . Sinds begin augustus moet je kunnen zien of een tekst door AI is gemaakt. Andere bedrijven doen dit ook al. Spotify zet bijvoorbeeld een label op muziek die door AI is gemaakt.
Het watermerk heet textGrain. Je kunt het niet zien, want het zit in de woorden zelf. Het is dus geen merkje zoals op een bankbiljet. ChatGPT kiest woorden volgens een geheim . Een speciaal programma kan dat patroon vinden. Dat programma heet een . Alleen onderzoekers mogen die detector gebruiken. Docenten en werkgevers kunnen het dus niet zomaar zelf controleren.
Nee. Bij korte teksten is het watermerk moeilijk te vinden. OpenAI deed een test met een tekst van ongeveer 400 . De detector vond het watermerk in 92 procent van de keren. Toen een mens elk tiende woord veranderde, was dat nog maar 66 procent. Een watermerk laat ook niet zien wie de tekst echt schreef. Misschien komt de tekst zelfs van een andere chatbot.
Hoeveel procent minder vaak werd het watermerk gevonden na het veranderen van woorden?
Tip: Trek het percentage na het vervangen van woorden af van het percentage in de test.
Hoeveel woorden verandert de mens in deze tekst?
Tip: Elk tiende woord betekent: deel het aantal woordstukjes door 10.
Welke breuk hoort bij ‘elk tiende woord wordt veranderd’?
Tip: ‘Elk tiende woord’ is hetzelfde als 1 gedeeld door 10.
Op school worden dit jaar 150 verslagen ingeleverd. De docent schat dat 1 op de 10 verslagen met hulp van AI is geschreven. Hoeveel verslagen zijn met hulp van AI geschreven?
Tip: Deel het totaal aantal verslagen door 10.
De detector gebruikt voor elke tekst 40 seconden. Hoeveel minuten doet de detector over alle 30 teksten?
Tip: Vermenigvuldig 30 teksten met 40 seconden en zet de seconden om naar minuten.
Bron: NOS, oktober 2026
Klik op een gemarkeerd woord voor de uitleg.
Om aan Europese regels te voldoen, voegt OpenAI een onzichtbaar toe aan teksten van ChatGPT. Dat geldt alleen voor gebruikers in de Europese Unie. De functie heet textGrain en komt ook in Codex, het programma voor programmeurs.
De Europese eist sinds begin augustus dat teksten die door AI zijn gemaakt herkenbaar zijn. Andere bedrijven voerden al eerder AI-labels in: Spotify labelt bijvoorbeeld muziek die met AI is gemaakt.
Het watermerk is niet te vergelijken met het merkje dat je ziet als je een bankbiljet tegen het licht houdt. Het zit in de woorden zelf: het kiest woorden volgens een geheim patroon. Een speciale kan dat patroon in een lange tekst terugvinden. Die detector is alleen beschikbaar voor goedgekeurde onderzoekers.
Een detector kan zich vergissen. Bij korte teksten is het watermerk lastig te vinden en bij bewerking verdwijnt het deels. In een test met ongeveer 400 daalde de kans op herkenning van 92 naar 66 procent toen een mens elk tiende woord door een verving. Bovendien laat een watermerk niet zien wie de tekst schreef. Het ontbreken van een watermerk bewijst ook maar weinig: de tekst kan bewerkt zijn of uit een ander AI-programma komen.
In hoeveel van de 250 teksten vindt de detector het watermerk?
Tip: Bereken 92% van 250.
Gemiddeld komen 4 woordstukjes overeen met 3 woorden. Uit hoeveel woorden bestaat de testtekst ongeveer?
Tip: Reken met groepjes: 4 woordstukjes zijn ongeveer 3 woorden.
Bij 4 van de 100 teksten geeft de detector ten onrechte een watermerk-melding. Hoeveel valse meldingen verwacht je bij 1.200 teksten?
Tip: Bereken 4% van 1.200.
ChatGPT schrijft bij dit tempo elke 3 seconden 100 woordstukjes. Hoeveel woordstukjes schrijft ChatGPT per minuut bij dit tempo?
Tip: Elke 3 seconden 100 woordstukjes: hoeveel passen er in 1 minuut (60 seconden)?
Als het patroon doorgaat: hoeveel procent wordt herkend bij 30% vervangen woorden?
Tip: Bij 10% vervangen woorden daalt de herkenning met 26 procentpunten. Ga in hetzelfde tempo door naar 30%.
Bron: NOS, oktober 2026
Klik op een gemarkeerd woord voor de uitleg.
Om te voldoen aan Europese regelgeving voegt OpenAI, het moederbedrijf van ChatGPT, een onzichtbaar toe aan teksten die de chatbot genereert. De maatregel, textGrain genaamd, geldt uitsluitend voor gebruikers in de Europese Unie en wordt ook doorgevoerd in Codex, de programmeertool van het bedrijf.
De Europese eist sinds begin augustus dat door AI vervaardigde teksten herkenbaar zijn. Ook andere techbedrijven introduceerden eerder al eigen AI-labels; zo markeert Spotify muziek die met AI is gemaakt.
Het watermerk zit niet op, maar ín de tekst: het selecteert woorden volgens een geheim patroon dat een gespecialiseerde in lange teksten kan herkennen. Die detector is voorlopig alleen toegankelijk voor goedgekeurde onderzoekers, omdat de resultaten nog niet betrouwbaar te interpreteren zijn.
Een detector kan een melding geven, of juist een aanwezig watermerk missen. Bovendien vervaagt het watermerk bij bewerking: in een test met circa 400 zakte de herkenningskans van 92 naar 66 procent toen een mens elk tiende woord door een verving. Het ontbreken van een watermerk bewijst evenmin veel: de tekst kan bewerkt zijn of uit een ander AI-programma komen. Een gevonden watermerk toont hooguit aan dat een AI-model waarschijnlijk meewerkte, niet wie de tekst daadwerkelijk schreef.
Met hoeveel procent (relatief) daalt de herkenningskans? (rond af op gehelen)
Tip: Relatieve daling = (92 − 66) ÷ 92 × 100%. Rond af op gehelen.
De testtekst bestaat uit ongeveer 900 woorden. Hoeveel woorden worden in deze tekst door een synoniem vervangen?
Tip: Deel het aantal woorden van de testtekst door 10.
De detector onderzoekt 600 teksten: in 360 teksten wordt het watermerk gemist en er zijn 168 onterechte meldingen. Hoeveel fouten (gemiste + vals-positieve) maakt de detector in totaal?
Tip: Tel de gemiste watermerken en de onterechte meldingen bij elkaar op.
Elke dag ontstaan er ongeveer 130 miljoen teksten met watermerk. Hoeveel teksten met watermerk ontstaan er per week? Kies de juiste wetenschappelijke notatie.
Tip: Vermenigvuldig het dagtotaal met 7 en kies de notatie die erbij hoort.
De detector doet over alle teksten 1.800 seconden. Hoeveel minuten duurt de controle?
Tip: Deel de seconden door 60.